วิธีคำนวณ ‘ภาษีเงินได้นิติบุคคล’ ฉบับเข้าใจง่าย 

By Humanica Author / 12 พฤศจิกายน 2025

การทำธุรกิจในรูปแบบบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล สิ่งที่ผู้ประกอบการทุกคนต้องทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้งคือเรื่องภาษีเงินได้นิติบุคคล เพื่อให้การดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างราบรื่น และสามารถวางแผนภาษีได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความของ Humanica นี้จะสรุปวิธีการคำนวณและการเสียภาษีสำหรับนิติบุคคลให้เข้าใจง่ายที่สุด รวมถึงความแตกต่างกับการเสียภาษีสำหรับการเสียภาษีบุคคลธรรมดา

ภาษีเงินได้นิติบุคคล คืออะไร

ภาษีเงินได้นิติบุคคล คือภาษีที่รัฐบาลจัดเก็บจากบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ได้จดทะเบียนตามกฎหมาย และมีรายได้หรือกำไรจากการประกอบกิจการในประเทศไทย โดยจะถูกคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษีเป็นหลัก ถือเป็นหนึ่งในประเภทของภาษีเงินได้ที่สำคัญสำหรับผู้ที่ดำเนินธุรกิจในรูปแบบนิติบุคคล

ใครที่ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล

ผู้ที่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล ได้แก่ กิจการที่ทำการจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ทั้งบริษัทและห้างหุ้นส่วน และยังรวมถึงกิจการบางประเภทที่ไม่ได้จดทะเบียนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังนี้

• บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล ที่จดทะเบียนตามกฎหมายไทย
• นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ แต่เข้ามาดำเนินกิจการในประเทศไทย
• กิจการที่จัดตั้งโดยรัฐบาลต่างประเทศ หรือองค์กรของรัฐบาลต่างประเทศ และทำการค้าเพื่อหากำไร
• กิจการร่วมการค้า (Joint Venture) ทั้งระหว่างนิติบุคคลด้วยกัน หรือระหว่างนิติบุคคลกับการเสียภาษีบุคคลธรรมดา
• มูลนิธิหรือสมาคม ที่มีการประกอบกิจการและมีรายได้ (ยกเว้นกรณีที่ได้รับการประกาศให้เป็นองค์การหรือสถานสาธารณกุศล)
• นิติบุคคลที่กำหนดให้เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล ตามคำสั่งของอธิบดีหรือรัฐมนตรี

ฐานภาษีนิติบุคคล มีอะไรบ้าง?

ฐานภาษีที่ใช้ในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล จะแบ่งธุรกิจออกเป็น 2 ประเภทหลัก โดยมีเกณฑ์พิจารณาที่สำคัญคือขนาดของกิจการ

• ธุรกิจ SME (วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม)
  • เงื่อนไข: ต้องมีทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว ไม่เกิน 5 ล้านบาท และ มีรายได้จากการขายสินค้าหรือให้บริการในรอบบัญชี ไม่เกิน 30 ล้านบาท
  • ความสำคัญ: ธุรกิจ SME จะได้รับสิทธิประโยชน์ด้านอัตราภาษีแบบขั้นบันได ซึ่งต่ำกว่าธุรกิจทั่วไป
• ธุรกิจนอกเหนือ SME (กิจการทั่วไป/มหาชน)
  • เงื่อนไข: เป็นกิจการที่ไม่เข้าเงื่อนไขเป็น SME เช่น มีทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว เกิน 5 ล้านบาท หรือมีรายได้ เกิน 30 ล้านบาท ต่อรอบบัญชี

อัตราภาษีนิติบุคคล มีอะไรบ้าง

อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ต้องชำระจะแตกต่างกันไปตามประเภทของกิจการ โดยแบ่งเป็นอัตราแบบขั้นบันไดสำหรับ SME และอัตราคงที่สำหรับธุรกิจนอกเหนือ SME

1. อัตราภาษีธุรกิจ SME

ธุรกิจ SME ได้รับสิทธิพิเศษในการคำนวณภาษีแบบขั้นบันได เพื่อส่งเสริมผู้ประกอบการรายย่อย โดยมีอัตราดังนี้

• ยกเว้นภาษี : สำหรับกำไรสุทธิ 300,000 บาทแรก
• อัตรา 15% : สำหรับกำไรสุทธิส่วนที่เกิน 300,000 บาท ถึง 3,000,000 บาท
• อัตรา 20% : สำหรับกำไรสุทธิส่วนที่เกิน 3,000,000 บาทขึ้นไป

2. อัตราภาษีธุรกิจนอกเหนือ SME

สำหรับธุรกิจนอกเหนือจาก SME (กิจการทั่วไป) จะใช้อัตราภาษีแบบอัตราเดียว หรือ Flat Rate ดังนี้

• อัตรา 20% : สำหรับกำไรสุทธิ ตั้งแต่ 1 บาทแรก

วิธีคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล คิดอย่างไร

ภาษีเงินได้นิติบุคคลจะคำนวณจาก กำไรสุทธิทางภาษี (รายได้หักค่าใช้จ่ายที่สามารถนำมาหักได้ตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร) คูณด้วยอัตราภาษีที่เกี่ยวข้อง ซึ่งวิธีการคำนวณจะแตกต่างกันตามกรณีดังต่อไปนี้ 

(โดยจะใช้สูตรหลัก: จำนวนกำไรสุทธิทางภาษี x อัตราภาษี = ภาษีที่ต้องชำระ)

1. กรณีขาดทุน

หากค่าใช้จ่ายทั้งปีมากกว่ารายได้ทั้งปี ผลประกอบการจะขาดทุน ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจ SME หรือธุรกิจทั่วไป ไม่ต้องชำระภาษี และสามารถขอคืนภาษีที่ชำระไว้ระหว่างปีได้

2. กำไรสุทธิไม่ถึง 300,000 บาท (SME)

สำหรับธุรกิจ SME ที่มีกำไรสุทธิไม่เกิน 300,000 บาท จะได้รับการยกเว้นภาษีในส่วนนี้ตามเกณฑ์อัตราภาษีแบบขั้นบันได ทำให้ไม่ต้องชำระภาษีเงินได้นิติบุคคล

3. กำไรสุทธิไม่ถึง 300,000 บาท (นอกเหนือ SME)

สำหรับธุรกิจนอกเหนือ SME แม้จะมีกำไรสุทธิไม่ถึง 300,000 บาท ก็จะต้องชำระภาษีตามอัตราคงที่ 20% นับตั้งแต่บาทแรกของกำไรสุทธิที่เกิดขึ้น

4. กรณีมีกำไรสุทธิระหว่างปี มากกว่า 300,000 บาท (SME)

หากธุรกิจ SME มีกำไรสุทธิมากกว่า 300,000 บาท จะคำนวณโดย ยกเว้นภาษี 300,000 บาทแรก จากนั้นส่วนที่เกิน 300,000 บาท จะนำไปคำนวณภาษีในอัตรา 15% (จนถึง 3 ล้านบาท) และ 20% (ส่วนที่เกิน 3 ล้านบาท) ตามลำดับ

• ตัวอย่าง: กำไร 700,000 บาท:
  • 300,000 บาทแรก: ยกเว้นภาษี (0%)
  • ส่วนที่เกิน (700,000 – 300,000 = 400,000 บาท): คำนวณที่อัตรา 15%
  • ภาษีที่ต้องชำระ 400,000×15%=60,000 บาท

5. กรณีมีกำไรสุทธิระหว่างปี มากกว่า 300,000 บาท (นอกเหนือ SME)

สำหรับธุรกิจนอกเหนือ SME จะคำนวณภาษีในอัตราคงที่ 20% จาก กำไรสุทธิทั้งหมด ตั้งแต่บาทแรก

• ตัวอย่าง: กำไร 700,000 บาท
  • ภาษีที่ต้องชำระ 700,000×20%=140,000 บาท

ภาษีเงินได้นิติบุคคล ต้องเสียเมื่อไร

บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลมีหน้าที่ต้องยื่นแบบแสดงรายการและชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลปีละ 2 ครั้ง ดังนี้ คือ การยื่นแบบครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี และการยื่นแบบประจำปี

ภาษีเงินได้นิติบุคคลแบบครึ่งปี vs. แบบประจำปี ต่างกันอย่างไร

หัวข้อเปรียบเทียบ	ภาษีเงินได้นิติบุคคลครึ่งปี (ภ.ง.ด. 51)	ภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี (ภ.ง.ด. 50)
ช่วงเวลาที่ยื่น	ภายใน 2 เดือน นับจากวันสุดท้ายของ 6 เดือนแรกของรอบบัญชี	ภายใน 150 วัน นับจากวันสิ้นสุดรอบระยะเวลาบัญชี
วัตถุประสงค์	ประมาณการกำไรสุทธิ เพื่อคำนวณและชำระภาษีครึ่งหนึ่งของประมาณการกำไร (เป็นการแบ่งเบาภาระ)	คำนวณกำไรสุทธิที่แท้จริง เมื่อสิ้นรอบบัญชี
การคำนวณ	ใช้การประมาณการกำไรสุทธิ	ใช้กำไรสุทธิที่เกิดขึ้นจริงตลอดรอบบัญชี
ความสัมพันธ์	เป็นเครดิตภาษี (หักออก) ในการคำนวณภาษีประจำปี	คำนวณภาษีที่ต้องชำระจริง (หักด้วยภาษีครึ่งปีที่ชำระไปแล้ว)

ยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลได้ที่ไหนบ้าง

ผู้ประกอบการสามารถยื่นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลได้ 2 ช่องทางหลัก เพื่อความสะดวก

1. ยื่นที่สำนักงานสรรพากร : เดินทางไปยื่นแบบ ณ สำนักงานสรรพากรในเขตพื้นที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่
2. ยื่นผ่านระบบออนไลน์ : ยื่นผ่านเว็บไซต์ของกรมสรรพากร ซึ่งเป็นช่องทางที่ช่วยลดขั้นตอนการทำงานและอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ประกอบการมากยิ่งขึ้น

สรุปบทความ วิธีการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล แบบเข้าใจง่าย

การทำความเข้าใจวิธีการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นเรื่องสำคัญสำหรับผู้ประกอบการทุกคนที่เลือกจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล เพราะช่วยให้สามารถวางแผนภาษีได้อย่างถูกต้องและบริหารกระแสเงินสดได้อย่างมีประสิทธิภาพ สิ่งที่ต้องรู้คือ ฐานภาษีของกิจการ (SME หรือทั่วไป) และการใช้อัตราภาษีที่ถูกต้องตามเกณฑ์กำไรสุทธิที่เกิดขึ้น 

หากคุณเป็นเจ้าของกิจการที่ต้องการความแม่นยำและลดความยุ่งยากในการบริหารงานบัญชีและภาษี พิจารณาใช้ระบบบัญชีที่มีประสิทธิภาพสูง เช่น NetSuite หรือ ระบบ SAP ที่ Humanica ให้บริการ เพื่อให้การคำนวณภาษีและการจัดการข้อมูลการเงินเป็นไปอย่างราบรื่น ถูกต้อง และพร้อมสำหรับการเติบโตของธุรกิจคุณ

คำถามที่พบบ่อย

1. ภาษีเงินได้นิติบุคคลหักกี่ %

อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลหลักจะอยู่ที่ 20% สำหรับกำไรสุทธิ แต่สำหรับธุรกิจ SME จะเริ่มต้นที่ 0% (สำหรับกำไรสุทธิ 300,000 บาทแรก) และสูงสุดไม่เกิน 20%

2. ค่าภาษีนิติบุคคล 2 เท่า คืออะไร

ค่าภาษีนิติบุคคล 2 เท่า คือ ค่าปรับที่เกิดจากการยื่นประมาณการกำไรสุทธิ (ภ.ง.ด. 51) ขาดไปเกินกว่า 25% ของกำไรสุทธิที่แท้จริงเมื่อสิ้นปีบัญชีโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร ซึ่งบริษัทจะต้องรับผิดชอบชำระเงินเพิ่มอีกเท่าตัวของภาษีที่ขาดไป

3. ฐานภาษีของภาษีเงินได้นิติบุคคลคํานวณอย่างไร

ฐานภาษีของภาษีเงินได้นิติบุคคลคำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษี ซึ่งได้จากสูตรรายได้ทั้งหมดหักด้วยรายจ่ายที่สามารถหักได้ตามเงื่อนไขของประมวลรัษฎากร